TrosKompas

holm.jpg

Sherlock Holmes (2009)

Sherlock Holmes is terug! En regisseur Guy Ritchie (‘Lock, stock and two smoking barrels’) weet de 19de eeuwse superspeurder overtuigend de 21ste eeuw in te loodsen.

Het is 1890, en detective Sherlock Holmes (Robert Downey Jr.) krijgt een interessante zaak voor zijn kiezen. Samen met zijn metgezel dokter John Watson (Jude Law) onderzoekt hij de mysterieuze lord Blackwood (Mark Strong), een misdadiger die over schijnbaar bovennatuurlijke gaven beschikt. Want zelfs nadat Blackwood is opgehangen en in een tombe begraven, duikt hij weer op, met als doel Engeland -en daarna de wereld- te veroveren. Ook heeft Holmes het druk met vrouwen: hij is bang dat de verloving van Watson met Mary Morstan (Kelly Reilly) het einde van de samenwerking tussen de twee vrienden zal betekenen én er duikt een oude vlam van hemzelf op, namelijk de verleidelijke oplichtster Irene Adler (Rachel McAdams).

VELE INCARNATIES
Sherlock Holmes. Eind negentiende eeuw ontstaan uit het brein van Arthur Conan Doyle, en sindsdien een instant succes. Niet alleen in boeken en korte verhalen, maar ook in ‘bewegende vorm’. In 1905 kwam de eerste film, en de teller staat nu op 221 films en tv-series waar de superspeurder in opdraaft. Van het legertje acteurs dat Sherlock Holmes speelde worden onder de puristen vooral Basil Rathbone (in films uit de jaren 30 en 40) en Jeremy Brett (in de tv-serie uit jaren 80 en 90) geroemd.

HEILIGSCHENNIS!
De ‘echte’ fans keken zeer sceptisch naar deze nieuwe ‘Sherlock Holmes’. Om twee redenen: ten eerste is hoofdrolspeler Robert Downey Jr. een Amerikaan! Heiligschennis! En op de tweede plaats omdat ‘Sherlock Holmes’ een volkser beeld van de chique speurder laat zien. Brrr... Maar beide punten blijken na het zien van de film geen probleem. Downey doet het namelijk erg goed. Met een soort gecontroleerde gekte vindt hij een mooie middenweg tussen het bekende imago van Sherlock Holmes en de zwierige Jack Sparrow uit ‘Pirates of the Caribbean’. En wat een overtuigend Brits accent betreft: dat zit wel snor. Downey was in het verleden tenslotte Oscargenomineerd voor zijn titelrol in 'Chaplin', ook een Engelsman.

HERSENS EN SCHEDELS KRAKEN
Downeys spel past perfect bij de volksere portrettering. Deze Sherlock zien we niet alleen hersens kraken maar ook schedels kraken, want hij vervalt regelmatig in een robbertje boksen met zijn tegenstanders. Holmes is meer een rauwdouwer dan een gentleman, toevallig behept met een brein zo scherp als een scheermes. Volgens de scriptschrijvers is dat ook hoe Arthur Conan Doyle zijn figuur bedoeld had, maar is het beeld later vervormd bij de eerste verfilmingen.

VISUELE FLAIR
En hoe bevalt dat? Nou, absoluut niet slecht eigenlijk! Regisseur Guy Ritchie (eens beroemd met zijn misdaadfilms ‘Lock, stock and two smoking barrels’ en ‘Snatch’, toen verguisd door het drakerige ‘Swept away’ met ex-vrouw Madonna, en sinds ‘RocknRolla’ langzaam weer op de goede weg terug) maakt er een soort ‘Snatch’ in de 19e eeuw van. Maar omdat Ritchie voor het eerst het script niet zelf heeft geschreven, draaft de film niet door in malle misdaadtypetjes, maar behoudt hij wel zijn visuele flair.

DODELIJK BALLET
Erg mooi is hoe het slimme van Holmes en het snelle van Ritchie samenkomen in actiescènes. We zien Holmes razendsnel denken hoe hij een tegenstander het beste uit kan schakelen (eerst een klap op de oren om hem te verdoven, dan een gerichte vuist in de nieren...) en ziet hem dat vervolgens in slow motion doen. Net als het stuk waarin Holmes, Watson en Irene wegrennen over een kade vol ontploffende vaten. Hoe ze het hebben gefilmd weet je niet, maar je ziet ze vertraagd wegduiken, en uiteindelijk door de luchtdruk de lucht in worden geslingerd. Het is als een prachtig dodelijk ballet.

GENIETEN EN GRIEZELEN
Kenners zullen het verhaal wat hier wordt verteld niet vinden in de vier romans en 56 korte verhalen van Doyle. Er zijn elementen en personages uit de verhalen geplukt maar in plaats van een ratjetoe wordt het toch een coherent verhaal. Waarbij je als kijker kan meepuzzelen met het mysterie en kan genieten en griezelen van Mark Strong als prima slechterik Lord Blackwood. Op het eind van ‘Sherlock Holmes’ wordt er nog verwezen naar een andere aartsvijand van de superspeurder (zijn naam begint met een M), waardoor de weg wagenwijd openligt voor een vervolg. Wat wij helemaal niet erg vinden, want met ‘Sherlock Holmes’ heeft de gelijknamige 19e eeuwse detective succesvol zijn stijve image afgeworpen, en is helemaal klaar voor de 21ste eeuw.