TrosKompas

LR-watchmen.jpg

Watchmen (2009)

‘Watchmen’ is een prachtige superheldenfilm, die een unieke positie in het genre inneemt. De Watchmen zijn namelijk weinig ‘super’ en of het 'helden' zijn, kun je je ook serieus afvragen...

We schrijven een alternatief 1985: Richard Nixon is nog steeds president van de Verenigde Staten en de Koude Oorlog tussen Rusland en Amerika is tot ongekende hoogten opgelopen. In zo'n tijd van crisis zou je verwachten dat superhelden meer dan welkom zijn, maar de regering heeft dergelijke gemaskerde strijders juist verboden. Alleen Dr. Manhattan (Billy Crudup), een blauw opperwezen dat met één vingerwijzing hele steden kan verwoesten, mag ‘blijven’, de rest is gedwongen de cape aan de kapstok te hangen. Maar als één van hen, The Comedian (Jeffrey Dean Morgan) wordt vermoord, komt zijn vroegere groep Watchmen weer bij elkaar. Deze club bestaat uit Nite Owl II (Patrick Wilson), Silk Spectre II (Malin Akerman), Rorschach (Jackie Earl Haley) en Ozymandias (Matthew Goode). Ze vermoeden dat iemand het op de Watchmen heeft gemunt en er dus meer superslachtoffers zullen vallen.

De afhakers op rij
'Watchmen', de graphic novel (een term die je het beste kan vertalen als 'boek in stripvorm') van schrijver Alan Moore en illustrator Dave Gibbons, werd lange tijd als onverfilmbaar beschouwd. Sinds 'Watchmen' eind jaren tachtig uitkwam, hebben ervaren filmmakers als Terry Gilliam (‘Twelve monkeys'), Darren Aranofsky ('The wrestler') en Paul Greengrass ('The Bourne ultimatum') hun vingers eraan gebrand, en toonden acteurs als Tom Cruise, Jude Law en Joaquin Phoenix hun interesse in rollen, maar verloren die weer bij de zoveelste herschreven versie van het script.

Gelaagde literatuur
Waarom verliep het voortraject van deze superheldenverfilming zo moeizaam? Waarschijnlijk omdat het verhaal van 'Watchmen' niet te vergelijken is met de avonturen van een 'Spider-man', 'X-men' of zelfs 'Batman' (al komt de laatste met 'The dark knight' qua sfeer een beetje in de buurt). In de graphic novel van 'Watchmen' zitten zo veel lagen, de personages hebben zo veel kanten en de plot zit zo ingenieus in elkaar dat je 'Watchmen’ gerust literatuur mag noemen. En dat zeggen we niet zomaar: 'Watchmen' is de enige graphic novel die ooit de Hugo Award heeft gewonnen, een van de meest prestigieuze literaire onderscheidingen.

Traag spektakel
Uiteindelijk heeft Zack Snyder de film gemaakt, mede dankzij zijn ervaringen met zijn uitstekend geregisseerde graphic novel '300' ("I am Spartaaaaaaaaa!"). Hij toont zich ook nu weer een meester in het omtoveren van getekende plaatjes naar levende beelden, zonder de kracht van de bron uit het oog te verliezen. De film duurt dik tweeënhalf uur, maar die vliegen voorbij - al is dit wel afhankelijk van je verwachtingen. De vergelijking met 'Spider-man' en 'X-men' maakten we niet voor niets; als je zo'n soort superheldenfilm verwacht, zul je bedrogen uitkomen. Naast deze spectaculaire producties lijkt 'Watchmen' traag en soms zelfs wat saai. De actiescènes zijn dik in orde, maar er wordt relatief veel in gepraat - en dan hebben we het niet over lekkere oneliners, maar diepe gesprekken, reflecties over het leven (als superheld) en wat nou eigenlijk goed en slecht is. Verder is de algehele toon somber: de primaire kleuren uit de graphic novel (die simpel is ingekleurd met rood, blauw en geel) moeten hier plaatsmaken voor donkere tinten, waardoor het toch al niet opwekkende verhaal nog zwaarder op het gemoed drukt. Ook is de film zeer expliciet: moordpartijen worden realistisch in beeld gebracht, en - verrassend voor een Amerikaanse film - het naakt uit het boek wordt hier nauwelijks gekuist. Zo komt de blauwe superman Dr. Manhattan pontificaal met zijn grote smurf in beeld.

Echt 'eighties'
Het hoort allemaal bij het verhaal, net zoals de setting 'eighties' moet zijn. Dit zorgt niet alleen voor een nostalgische muziektrip (nooit gedacht dat Nena's '99 luftballons' zo mooi in een film kon worden gebruikt), maar ook voor een hernieuwde kennismaking met stokoude computers, modemissers als uilenbrillen en permanentjes en niet te vergeten de Koude Oorlog. Complimenten aan de filmmakers dat ze zo weinig aan de oerbron hebben gesleuteld, want wat moet het verleidelijk zijn geweest het verhaal te updaten naar het heden, met mobiele telefoons, internet en een 'moderne' oorlog als die in Irak. De graphic novel 'Watchmen' is een monument en dat verhaal is in ere gehouden.

Teleurgestelde schrijver
Dat laatste zal schrijver Alan Moore echter een zorg zijn. Deze excentrieke kluizenaar was zo teleurgesteld over de matige verfilmingen van zijn 'From hell' (2001) en 'The league of extraordinary gentlemen' (2003) dat hij niks meer te maken wil hebben met films die zijn gebaseerd op zijn werk; hij wil zelfs zijn naam niet meer in de credits. Moore heeft nu al zijn mening gegeven over ‘Watchmen’: “I’m never going to watch this fucking thing.” Dat is dan echt jammer voor hem, want hierdoor mist hij de beste en meest getrouwe verfilming van zijn werk.