TrosKompas

brimstone.jpg

Brimstone (2017)

Martin Koolhoven was bijna zeven jaar in de weer met wat hij zelf een ‘Nederlandse western’ noemt. Eerst kostte het veel moeite om het benodigde budget van twaalf miljoen euro bij elkaar te krijgen (na ‘Zwartboek’, die achttien miljoen euro kostte, is het de duurste Nederlandse film ooit). Vervolgens kwamen hoofdrolspeelster Mia Wasikowska (uitputting) en Robert Pattinson (andere werkzaamheden) niet opdagen, zodat er te elfder ure vervangers moesten worden gezocht. Regisseur Koolhoven was overal zo druk mee dat hij in het ziekenhuis belandde met de symptomen van een hartaanval. Uiteindelijk bleek het een paniekaanval, maar het geeft wel aan hoe hoog de spanning rondom de film opliep. Het zal verbeelding zijn, maar het lijkt alsof die problemen terugkomen in de sfeer van de film, die regelmatig naar het depressieve neigt. Qua beeld zijn er heldere momenten met veel zonneschijn, maar inhoudelijk is ‘Brimstone’ zo duister als de krochten van de hel. Het verhaal is ingedeeld in hoofdstukken met de titels van Bijbelboeken als Genesis en Exodus en wordt grotendeels van achteren naar voren verteld. Het begint met Liz (Dakota Fanning), een vrouw die niet kan praten en met haar man, zoontje en dochtertje in een rustig Amerikaans dorpje woont. Als er een nieuwe dominee op de preekstoel verschijnt, zien we haar gezicht in een kramp schieten. Veel verklappen van het verhaal zou zonde zijn, maar de rest van de film zit de dominee (Guy Pearce) achter Liz aan en ontdekken we gaandeweg waarom hij dat doet en hoe Liz haar spraakvermogen kwijtgeraakt is. 'Brimstone’ is gefinancierd met geld uit zes verschillende Europese landen, maar heeft onmiskenbaar Nederlandse wortels. Vrijwel alle dragende functies, zoals die van regisseur en cameraman, worden bezet door landgenoten. Toch oogt de western in eerste instantie als een internationaal product… Tot we de jonge Liz ineens in het Nederlands het Onze Vader horen bidden. Deze ‘Amerikanen’ blijken Hollandse kolonisten op zoek naar een beter leven. Het geweld is dan juist weer on-Nederlands hard en gruwelijk en vertoont regelmatig Tarantino-trekjes. Er wordt een tong afgesneden, ingewanden worden verwijderd, een vrouw krijgt een muilkorf en wordt afgeranseld, er zijn meerdere ophangingen en zelfs kinderen krijgen met geweld te maken, wat het allemaal nog extra impact geeft. Die 16 plus-keuring is er niet voor niets. Het geweld is hard en intens en is een klap in je gezicht. De film roept intense emoties op, naast spanning ook afkeer en walging. Die sfeer wordt versterkt door de melancholische soundtrack van Tom Holkenberg. Het zal niet ieders ‘cup of tea’ zijn, maar ‘Brimstone’ mikt ook niet op de doelgroep voor romantische komedies. Ja, deze film is gruwelijk, maar ook gruwelijk goed. Het meest indrukwekkend is Guy Pearce, die als godsdienstwaanzinnige de ultieme slechterik speelt. Hij is de duivel in domineeskleren en lijkt alziend, alwetend en laat zich door niets weerhouden om zijn doel te bereiken. Guy Pearce speelt zo’n nare vent dat het nauwelijks voor te stellen is dat Carice van Houten en hij verliefd werden tijdens de opnamen en inmiddels een kind hebben. Pearce was tussen de opnamen door blijkbaar niet continu ‘in character’, en anders heeft Carice een bizarre smaak voor mannen. De intensiteit en zwartgalligheid van de rol van Pearce werken goed, je snapt als kijker dat Liz vlucht of haar leven er vanaf hangt, want ze zal het inderdaad niet overleven als hij haar te pakken krijgt. ‘Brimstone’ ging vorig jaar mei al in première op het Filmfestival van Cannes. Daar kwam er kritiek dat de film vrouwonvriendelijk zou zijn. Er zijn inderdaad veel scènes waar vrouwen onderdanig moeten zijn aan mannen en gestraft worden, maar de film komt juist op voor die vrouwen en de positie die ze in het Wilde Westen hadden. Extra actueel wordt het door het toevoegen van de religie en bijbehorende godsdienstwaanzin. Dat laatste is in onze multiculturele samenleving tegenwoordig een thema en geeft de film extra inhoud. ‘Brimstone’ komt wat traag op gang, maar verandert dan in een duistere en meeslepende western die je lang bijblijft.