TrosKompas

f-awantedman.jpg

A most wanted man (2014)

Is een Tsjetsjeense moslim die illegaal in Hamburg verblijft, een vredelievend mens of een tikkende terroristische tijdbom? Een vraag waar Günter Bachmann (Philip Seymour Hoffman) héél snel antwoord op moet zien te vinden, in het realistische en intelligente ‘A most wanted man’.

Het plotselinge overlijden van een acteur betekent ironisch genoeg gratis reclame voor zijn laatste (nog onuitgebrachte) films. Want nieuw materiaal is plots zeer schaars geworden, dus alles wat er nog uitkomt is interessant. Dat zal het geval zijn met de op 11 augustus overleden Robin Williams, van wie er nog vier afgeronde films op de plank liggen (waaronder het derde deel van de ‘Night at the museum’-reeks). En dat is ook het geval met Philip Seymour Hoffman, die in februari het tijdelijke voor het eeuwige verruilde. Hij zal nog te zien zijn in de twee laatste ‘Hunger games’-films, die in november 2014 en november 2015 in première gaan. Maar zijn allerlaatste hoofdrol heeft Hoffman in deze ‘A most wanted man’.

Militant
Günter Bachmann (Philip Seymour Hoffman) is hoofd van een kleine anti-terreurorganisatie, die opereert binnen de Duitse geheime dienst. Als hij lucht krijgt dat Issa Karpov (Grigoriy Dobrygin) zich verborgen houdt in Hamburg, gaan de alarmbellen rinkelen. Deze Tsjetsjeense moslim met een militant verleden verschuilt zich in de islamitische gemeenschap van de stad, en blijkt via een erfenis de beschikking te hebben over tientallen miljoenen euro’s. Wat is Karpov van plan?

Transformeert
Bij het kijken naar Hoffman projecteer je onbewust de voorkennis van zijn dood op z’n personage. Want Günther Bachmann is een vadsige, kortademige, ongezond levende man. Hij steekt de ene sigaret met de andere aan, en heeft steevast een glas whisky voor zich staan. Als je hem zo ziet valt het je nog mee dat Hoffman niet dood neerviel tijdens het filmen… Maar wat blijkt: de opnames van ‘A most wanted man’ waren al eind 2012 afgerond, zo’n vijftien maanden voor zijn overlijden. Wat des te meer bewijst wat een goede acteur Hoffman was. Hij transformeert volledig in zijn rol, zodat je niet meer naar een personage zit te kijken, maar naar een echt mens.

Sober
Voor Nederlanders is ‘A most wanted man’ extra interessant omdat hij is geregisseerd door ‘onze’ Anton Corbijn. Het is zijn derde film (na ‘Control’ en ‘The American’) en we kunnen vaststellen dat Corbijns werk als regisseur dezelfde toon heeft als zijn werk als topfotograaf: sober, indringend en melancholiek. Corbijn gebruikt geen tierlantijnen om iets mooier te maken dan het is. Integendeel: hij stript zijn foto’s en films zoveel mogelijk, tot er een kale werkelijkheid overblijft. Die niet altijd lekker wegkijkt, maar wel echt is.

James Bond
De combinatie ‘Anton Corbijn’ & ‘spionagethriller’ klonk ons in eerste instantie dan ook wonderlijk in de oren. Want bij dat genre denk je toch snel aan James Bond met zijn exotische locaties, beeldschone vrouwen en hypermoderne gadgets. Maar we begrepen het al een stuk beter toen bleek dat ‘A most wanted man’ gebaseerd is op de gelijknamige bestseller van John Le Carré. Op zijn werk is ook ‘Tinker tailor soldier spy’ (2011) gebaseerd, waarin het spionnenleven al van elke romantiek ontdaan was. Net als in die film laat ‘A most wanted man’ zien dat ‘spionnetje spelen’ grotendeels een kantoorbaan is. Met veel papierwerk, vergaderingen en onwillige bazen bij wie je subsidie probeert los te peuteren.

Hamburg
Die eenvoud past precies in Corbijns straatje. Verwar eenvoud overigens niet met saaiheid. Er mogen dan geen spectaculaire achtervolgingen en ontploffingen in ‘A most wanted man’ zitten, spannend is het wel. Vooral omdat je zo lang blijft gissen naar Issa Karpovs ware redenen. Is hij puur een illegaal die een beter leven in Hamburg probeert op te bouwen? Of is hij een gevaar voor het westen, die met tientallen miljoenen euro’s een terroristen-cel uit de grond gaat stampen? De plaats Hamburg is niet toevallig gekozen: Hier was het waar de daders van ‘9/11’ woonden en hun aanslagen in Amerika voorbereidden. Sindsdien is de stad in een constante staat van paraatheid, en enorm beducht op alles wat ook maar neigt naar terrorisme.

Zenuwachtig
Bachmann wil wachten met het oppakken van Karpov. Hij wil eerst weten of er reden is hem te verdenken. En zo ja, dan wil Bachmann nog meer wachten. Want hij wil niet de soldaten, maar de generaals daarboven pakken. Zijn gewacht zorgt voor zenuwachtig gedrag bij het behoudende hoofd van de Duitse geheime dienst Dieter Mohr (Rainier Bock) en bij CIA-agente Martha Sullivan (Robin Wright, die hier haar ijskonijn uit ‘House of cards’ nog eens dunnetjes overdoet). En ook de kijker wordt zenuwachtig. Hoelang is het verantwoord om Karpov los te laten lopen? Wanneer grijp je in? En wanneer is het te laat en heb jij met je getreuzel een nieuwe wereldbrand veroorzaakt? Fascinerende vragen, die in ‘A most wanted man’ op een realistische en bevredigende manier worden beantwoord.