TrosKompas

Nostalgie | GT Rovers

Eerste conservenblik

Het kon zo niet langer! Hongerige soldaten trokken plunderend door de Franse dorpen, op zoek naar eten. Keizer Napoleon loofde een beloning uit voor wie iets bedacht om voedsel langer te kunnen bewaren.

Suikerbakker Nicolas Appert bedacht in 1809 het conserveren. Door voedsel in luchtdichte glazen flessen te verhitten, kon het veel langer bewaard blijven. Appert ontving van Napoleon zijn geld, maar vergat helaas zijn idee te patenteren. Landgenoot Pierre Durand zag marcherende soldaten met breekbare glazen flessen niet zo zitten en bedacht in 1810 een onbreekbaar conservenblik, gemaakt van ijzer en tin. De manschappen hadden daar echter een hele kluif aan. Bajonetten, messen, hamers en beitels en zelfs geweerschoten waren nodig om die megadikke blikken open te krijgen. De eerste conservenblikken werden overigens niet altijd even goed vervaardigd, waardoor er doden vielen door voedselvergiftiging.

Het sleuteltje
Durand vroeg wel patent aan en verkocht zijn idee aan de Britten Donkin en Hall, die in 1813 een conservenfabriek startten met als grootste klant de Britse strijdkrachten. Het openen van de blikken bleef een drama. Pierre-Joseph Colin bedacht in 1823 het sardine conservenblik met het beroemde sleuteltje dat altijd scheef ging tijdens het opendraaien. De Amerikaan Ezra Warner volgde in 1858 met een haakvormig mesje dat met de punt door het blik werd gestoken, waardoor het al wrikkend kon worden opengesneden. Uiteindelijk vond William Lyman in 1870 het snijwiel uit, dat nog steeds in de huidige blikopener zit.

Nederland in blik
In 1866 kreeg Nederland zijn eerste conservenfabriek in Leiden. Maar de huisvrouw moest toen helemaal niets hebben van dat ingeblikte eten, waardoor de meeste conservenblikken naar de koloniën gingen. Het duurde zeker tot 1950 voordat de dames ‘om’ waren. Ingeblikte groenten werden in de jaren die volgden steeds goedkoper, waardoor het tijdrovende wecken van groenten overbodig werd.

© Publiek domein
Eén van de eerste grote conservenfabrieken, van de gebroeders Weiss in Csepel-Boedapest reclamekaart uit 1885