TrosKompas

amd.jpg

American dreamz (2006)

Wie 'Idols' in de bioscoop wil zien, kan nu naar 'American dreamz': een muzikale talentenjacht met doortrapte juryleden, overambitieuze kandidaten én de Amerikaanse president.

Tekst: Jeroen Keijzer

De nieuwe president van de Verenigde Staten (gespeeld door Dennis Quaid) is na zijn verkiezingoverwinning compleet uitgeblust en heeft zich al weken niet in het openbaar laten zien. Dit zorgt ervoor dat zijn populariteit een vrije val maakt. Zijn adviseur (Willem Dafoe) heeft een slim plan om de reputatie van zijn baas in één klap op te vijzelen: de president moet als jurylid komen opdraven in de finale van het mateloos populaire 'American dreamz'. Deze muzikale talentenjacht wordt geleid door de extreem narcistische presentator Martin Tweed (Hugh Grant). Om dit seizoen van 'American dreamz' tot een nog groter succes te maken wil Tweed kandidaten uit alle hoeken van de samenleving. Zo doen onder anderen mee: de rappende jood Sholem Gkickstein (Adam Busch), de blonde deerne Sally Kendoo (Mandy Moore) en Arabier Omer (Sam Golzari. Deze laatste komt echter uit een terroristisch trainingskamp, en moet ervoor zorgen dat de aflevering met de president een explosief tintje krijgt...

Ondermaatse satire
De definitie van satire is volgens het woordenboek een 'voorstelling van zaken waarin op spottende wijze iets aan de kaak wordt gesteld'. 'American dreamz' heet een bijtende satire te zijn, maar dat is het niet. De werkelijkheid heeft simpelweg de fictie ingehaald. De tagline van de film is: 'Stel je een land voor waar de president nooit de krant leest, waar de regering om de verkeerde redenen een oorlog begint en meer mensen op een popidool stemmen dan de nieuwe president.'

De waarheid is extremer
Het 'stel je voor' toontje gebruik je bij iets wat nog (redelijk) nieuw is, maar in dit geval is het oud nieuws, waardoor de film veel aan kracht inboet. We weten al jaren dat de huidige Amerikaanse president niet de slimste is, en als een marionet naar de pijpen van zijn adviseurs danst. En sinds 'Idols' vier jaar geleden in Nederland van start ging, kijken we ook niet vreemd meer op van de hysterische taferelen rond zo'n talentenjacht. Het programma 'American dreamz' is gebaseerd op het echt bestaande programma 'American idol'. Maar ook hier is de film soms braver dan de werkelijkheid. Hugh Grant speelt dan wel heerlijk sarcastisch, maar zijn Martin Tweed valt in het niet bij 'the real thing': Simon Cowell. Deze Britse juryvoorzitter van 'American idol' weet met zijn bijtende commentaar de kandidaten vakkundig te reduceren tot snotterende hoopjes mens. Een klassiek Cowell commentaar: "Let me throw a mathematical dilemma at you - there are 500 candidates left... how come the odds of you winning are a million to one?"
En dat een kandidaat een relatie aanknoopt met een jurylid (in de film wordt Martin Tweed verleid door Sally) om hogerop te komen is ook niet nieuw. 'American Idol'-deelnemer Corey Clark zou in 2003 seksueel contact hebben gehad met jurylid Paula Abdul. Tijdens zijn prestaties in bed zou zij hem tips hebben gegeven hoe hij z'n prestaties bij 'Idols' kon verbeteren. Been there, done that dus.

Achter de feiten
Bij een film als 'The Truman show' werkte de satire wél. Dat komische drama, over een man die vanaf zijn geboorte door camera's wordt gevolgd en wiens leven letterlijk een grote reality-soap is, verscheen een jaar voordat 'Big brother' op televisie kwam. Het gaf een origineel inkijkje in het toen nog nieuwe fenomeen van reality-tv, waarin elke sufferd een ster kan worden. Het werd een klassiek geval van 'life imitating art', terwijl 'American dreamz' achter de feiten aanhobbelt.

Toch genoeg te lachen
Maakt dit 'American dreamz' tot een slechte film? Nee, want er valt genoeg te genieten en te (glim)lachen. Regisseur Paul Weitz liet na de onderbroekenlol van 'American pie' zien dat hij gegroeid was als filmmaker met 'About a boy' en 'In good company'; films waarin hij goede grappen combineerde met mensen van vlees en bloed. Ook in 'American dreamz' zorgt Weitz ervoor dat de meeste personages niet eendimensionaal worden. Omer is een sympathieke terrorist, en dat is toch knap. En het was waarschijnlijk erg verleidelijk geweest om de 'all American girl' Sallly als een naïeve schat op te voeren, maar onder haar tandpastaglimlach gaat een berekenende bitch schuil, die haar sympathieke maar sullige vriendje William (Chris Klein) aan de kant zet omdat hij niets kan toevoegen aan haar carrière. Totdat hij als oorlogsheld terugkeert, en ze beseft dat zo'n vriendje het wel erg goed zal doen bij de kijkers!

De liedjes moesten dommer
Bij het schrijven van de liedjes voor 'American dreamz' ontstond er een apart probleem. De nummers moesten, volgens de 'Idols'-traditie, retecommercieel zijn. Het resultaat moest muzikaal en tekstueel een aalgladde brij zijn, die zo het niet-kritische oor in gegoten kon worden. Maar de liedjesschrijver voor de film schreef kwalitatief te goede nummers, met scherpe randjes en creatieve overgangetjes. Hij werd naar huis gestuurd met de mededeling maar wat slechters te bedenken...