TrosKompas

TVK1645_14_15_04.jpg

Snowden (2016)

Regisseur Oliver Stone maakte eerder al indruk met zijn complotfilm ‘JFK’ en hij zorgt er met ‘Snowden’ voor dat de kijker elke computer, overheid en webcam wantrouwt. Big Brother is watching you!

De uitdrukking ‘Big Brother is watching you’ stamt al uit 1949. De Britse auteur George Orwell gebruikte hem in zijn roman ‘1984’, over de superstaat Oceanië, waar de grote leider iedereen in de gaten houdt via een tv-systeem. Het boek was destijds een aanklacht tegen het communistische systeem waarin geen plaats was voor individualisme. Tegenwoordig wordt de term ‘Big Brother is watching you’ vooral gebruikt als aanklacht tegen de aantasting van privacy.

Paranoïde
In ‘Snowden’ is dat het centrale thema. Aan de hand van het leven van klokkenluider Edward Snowden (Joseph Gordon-Levitt) wordt ons vooral ingepeperd hoe wijdverbreid het afluisteren en meekijken is en hoe geavanceerd. We zien hoe Snowden een pleister over de webcam op zijn laptop plakt en een doek over zich heentrekt als hij een wachtwoord moet intikken. Hij is zo bang voor de alom tegenwoordige camera’s en microfoons dat hij er paranoïde van wordt. Als verslag-gevers hem komen interviewen over het afluisteren van de NSA (een van de geheime diensten van de VS) neemt hij zelfs hun telefoons af en stopt ze in een soort magnetron die alle digitale communicatie tegengaat. Veiligheid voor alles. Snowden vertelt de journalisten hoe hem tijdens zijn werk bij de NSA steeds duidelijker werd hoe omvangrijk en allesomvattend het afluisteren was.

Geen thriller
Als thriller is ‘Snowden’ niet erg geslaagd. Stone doet moeite om tijdsdruk in de film te brengen. Snowden vindt het blijkbaar extreem belangrijk om juist vandaag alles aan de krant The Guardian te openbaren, maar dat voel je als kijker niet. Was de impact niet net zo groot geweest in de editie van een dag later? Bovendien wordt nooit duidelijk of de NSA de hotelkamer waar Snowden alles wil openbaren echt binnen kan vallen, zoals gesuggereerd wordt, waardoor ook die tijdsdruk niet overkomt. Gelukkig is daar dan nog Joseph Gordon-Levitt, die qua uiterlijk, mimiek en beweging een knappe imitatie van Snowden neerzet. Alleen dat lage, nasale stemgeluid... Het zal best kloppen, maar het irriteert de eerste minuten.

Sterk pamflet
Veel sterker is ‘Snowden’ als aanklacht tegen de aantasting van onze privacy. Als Oliver Stone vooral een pamflet wilde maken om de VS aan te vallen in haar nietsontziende en allesomvattende jacht op informatie, terwijl het doel onduidelijk blijft, is de regisseur in zijn opzet geslaagd. Je wordt er als kijker zelf onrustig van als je ziet hoe makkelijk het blijkbaar is om via sociale media, databanken, telefooncentrales en mobieltjes gedetailleerde informatie te bemachtigen. Kijk dus niet gek op als je bij het verlaten van de zaal paranoïde om je heen kijkt of je niet ergens door een camera in de gaten wordt gehouden. Brrrr.