TrosKompas

Les-miserables.jpg

Les misérables (2012)

Met ‘Les Misérables’ komt een van de beroemdste musicals naar het witte doek. De kijker krijgt veel leed over zich uitgestort, maar je wordt er zeker niet miserabel van.

Musicals komen en gaan, maar een select groepje komt en gaat nooit meer weg. Maar liefst 60 miljoen mensen hebben in de afgelopen 32 jaar ergens ter wereld ‘Les Misérables’ gezien, door de fans liefkozend ‘Les Mis’ genoemd. Nu zijn wij niet de grootste musicalfans, maar toen we deze in het theater zagen, waren we aangenaam verrast. Veel musicals blijven wat oppervlakkig en simpel in het verhaal dat ze willen vertellen, maar ‘Les Misérables’ gaat echt ergens over. De gelijknamige klassieke roman van Victor Hugo uit 1862 zorgt voor een goede fundering, en de muziek en liedjes voegen iets toe aan het verhaal, in plaats dat het afleidt.

Nieuw leven
In de verfilming van Tom Hooper (de Britse regisseur die in 2011 de Oscar won voor ‘The King’s speech’) volgen we Jean Valjean (Hugh Jackman), die na jarenlange gevangenschap een nieuw leven probeert op te bouwen. Hij neemt een andere identiteit aan en schopt het zelfs tot burgemeester en fabriekseigenaar. Als Fantine (Anne Hathaway), een van zijn arbeiders, niet meer voor haar dochter Cosette (Amanda Seyfried) kan zorgen, belooft hij die taak op zich te nemen. Probleem is echter dat de politieman Javert (Russell Crowe), destijds de bewaker van Valjean, erachter komt dat die nieuwe burgemeester een oude bekende van hem is. Vervolgens doet hij er alles aan om Valjean weer achter de tralies te krijgen.

Dwangarbeid
Tom Hooper maakt het de gemiddelde kijker niet makkelijk. In plaats van een paar plotlijnen in te korten om de lengte acceptabel te houden, verfilmt de regisseur de hele musical, en deze aanslag op het zitvlees duurt 158 minuten. Daarnaast krijgen we enorme hoeveelheden menselijk leed te verstouwen (al wisten we natuurlijk dat het met een titel als ‘De miserabelen’ geen dolle boel zou worden). Eerst voor Jean Valjean, die door het stelen van een brood voor zijn hongerige familie maar liefst negentien jaar dwangarbeid moet verrichten, onder de ijzeren knoet van politieman Javert. Of wat te denken van fabrieksarbeidster Fantine. Ze wordt op straat geschopt na een valse beschuldiging, en moet vervolgens haar haar, tanden (!) én lichaam verkopen om een grijpstuiver te verdienen voor haar zieke dochtertje. Waar je zin in hebt om naar te kijken…

Waarachtig
Maar! Hooper regisseert het met vaardige hand, en weet alle valkuilen te vermijden waardoor het edelkitsch, vals sentiment of drakerig drama zou kunnen worden. Hij gelóóft in het verhaal, net zoals de acteurs doen. Je ziet ze met hart en ziel zich onderdompelen in hun personages om ze waarachtig te maken, en dat lukt. Zo’n Fantine krijgt zoveel bakken stront over zich heen, dat je als kijker haast afgestompt zou raken van al dat leed. Maar Anne Hathaway zet haar zo levensecht en vol emotie neer, dat je met een brok in je keel zit als Fantine uiteindelijk het prijsnummer ‘I dreamed a dream’ ten gehore brengt. De acteurs playbackten de liedjes overigens niet, maar hebben het live in de scène opgenomen. Hierdoor klinkt het rauw en ongepolijst (‘I dreamed a dream’ komt er met veel gesnotter uit) maar daardoor komt het wel zoveel overtuigender over.

Zangfront
‘Les Mis’ is een zogeheten ‘doorgecomponeerde’ musical, wat inhoudt dat het geen tekst – liedje – tekst is, maar een doorgaande stroom van muziek en zang. Er piept hier en daar wel een ‘Hallo’ of ‘Kijk uit’ tussendoor, maar de tekst is vrijwel continue muzikale rijmelarij. Gelukkig doet bijna de gehele cast het goed tot uitstekend op het zangfront. Zeker Hugh Jackman. De man heeft een musicalverleden, dus zijn (zang)stem klinkt als een klok, en Jackmans spel is intens, zonder de realiteit uit het ook te verliezen. Alleen Russell Crowe blijft wat achter. Zijn mompelstem trekt hij door in de liedjes, waardoor die wat onzeker en minder krachtig overkomen. Maar hij krijgt wel onze sympathiepunten door het toch maar te durven.

Komisch
De lengte en het leed worden ook dragelijk gemaakt door de scènes met herbergiersechtpaar Thénardier, neergezet door Sacha Baron Cohen en Helena Bonham Carter. Ritselaars en kruimeldieven zijn het, steeds op zoek om ergens wat aan te verdienen. Maar de acteurs zetten dit duo zo heerlijk excentriek en komisch neer, dat hun regelmatig terugkerende scènes voor de broodnodige lucht in het drama zorgt.

Gepassioneerd
De film probeert om het theatrale aspect wat weg te halen door op verschillende locaties te filmen. Toch blijft ‘Les Mis’ iets theatraals houden, maar dan in de meest positieve zin. Waar je in de theaterversie de kans loopt dat nét die avond het ensemble iets te geroutineerd de voorstelling erdoorheen jast, is dit de versie waarin alles klopt: gepassioneerde acteurs, de mooiste beelden en het beste geluid. Dit is ‘Les Misérables’ zoals de musical bedoeld is.