TrosKompas

Freek Vonk

Beerdiertjes

Interessante dieren hoeven niet groot te zijn. De voor het blote oog onzichtbare beerdiertjes leven overal op aarde; van de diepzee tot de hoogste bergtop en van woestijn tot poolgebied. En ook in de sloot.

Beerdiertjes hebben een bijzondere levenswijze, maar daar zie je als mens weinig van. De meeste zijn nog geen millimeter groot, kleiner dan het puntje op deze i. Het beerdiertje op deze foto is ongeveer 250 keer vergroot. Niet makkelijk te zien, dus, maar wel te verzamelen. Schep wat water uit de sloot, of neem een plukje mos en giet daar voorzichtig wat water overheen en wacht even. Neem er een beetje water van om te bekijken onder een microscoop. Grote kans dat je ze ziet. Eenmaal vergroot zien ze er heel aandoenlijk uit. Waggelende Michelinmannetjes in een te groot sumoworstelpak. Dat is hun bescherming. Het pak kan naar gelieven opzwellen en krimpen. Normaal gesproken bestaan beerdiertjes voor ruim tachtig procent uit water, maar in extreem droge perioden kunnen ze dit terugbrengen naar slechts een paar procent! Ze zien er dan uit als een verfrommeld propje. Dat is het zogenaamde tonnetje, de ineengedoken vorm waarin ze jarenlang slapend overleven, dromend van betere tijden. Zelfs hun spijsvertering staat vrijwel stil, ze lijken dood.

Overlevers
Dit proces noemen we cryptobiose. Zo trotseren ze extreme kou (-200°C), extreme hitte (tot 150°C), droogte, heel lage of juist hoge druk en straling, en overleven een stuk langer dan wanneer ze ongestoord hun leventje van een jaar of twee lang zouden leiden. Ze kunnen zelfs tegen het vacuüm van de ruimte, ontdekten onderzoekers die een paar beerdiertjes het heelal inschoten. Hun sumoworstelpak blijkt ook ruimtepak. Eenmaal terug op aarde plopten ze na een tijdje uit hun tonnetjesvorm en gingen op zoek naar eten. Ook plantten ze zich normaal voort. Al werd de enorme uv-straling in de ruimte de kleine astronauten uiteindelijk te veel. Nog zo’n ongelooflijke prestatie: een onderzoeker die dertig jaar oude stukjes mos uit Antarctica ontdooide, zag daarin beerdiertjes langzaam tot leven komen. Na een week liepen ze rond. En na twee weken aten ze wat. Dertig jaar! Beerdiertjes overleven ons allemaal. Beeld: © Getty Images